Beraberlik, Ama Hangi Dostlarla?

 
Beraberlik, Ama Hangi Dostlarla?
İbn Atâullah el-İskenderî –kuddise sirruh-buyurur:
 “Hâliyle ve duruşuyla seni uyarıp uyandırmayan ve sözüyle seni Hakk’a yönlendirmeyen kimseyle beraber bulunma! Böyle birini asla kendine dost da edinme, mürşid de! Hâli senden daha aşağı seviyede olan biriyle beraber olursan, böyle bir durum, senden zaman zaman zuhur edebilecek kötü halleri sana güzel gösterir.”
el-Hikemü’l-atâiyye’den

Hayat yolculuğu, zorlu bir yolculuktur. İnişleri çıkışları çoktur. Yollar, pek de emin değildir. İçeriden nefis fısıltıları, dışarıdan insan ve cin şeytanlarının vesveseleri, dünyanın çekiciliği, hevâ ve arzuların sürükleyiciliği, maişet derdi, mal ve evlat kaygıları ve daha birçok meşgaleler arasında, sırat-ı müstakim üzere Allah’ın razı olduğu bir hayata doğru yürümek, elbette kolay değildir.
Hayat yolculuğunda en önemli yardımcılardan biri, yolculuğu kolaylaştıran, tehlikeleri azaltan, düşünce elimizden tutan hâli güzel “sâlih ve sâdık bir arkadaş”tır ve hatta arkadaşlardır. Mevlânâ –kuddise sirrruh- bu ihtiyacı ne güzel resmeder:
“Yolu gözeterek yalnız başına güzel güzel yürüyüp giden, şüphe yok ki, arkadaşlarla dostlarla daha hoş gider, daha hoş yol alır.
İnsan arkadaşsız kalırsa, pek sıkılır, darlığa düşer.
Kurt, çoğu zaman, sürüden ayrılıp yalnız başına giden kuzucağızı ka­par.
Öyle düşünelim ki; sen ihtiyatla hareket ettin de kurt sana rastlamadı, seni kapmadı. Fakat topluluk olmadıkça, o ruhanî neşeyi bulamazsın ki.
Yalnız başına bir yolda neşeli neşeli giden kişinin duyduğu sevinç, dostlarla, arkadaşlarla giderse, yüz misli artar.
Her işi yavaştan alan, hantal tabiatlı eşek bile, dost ile beraber bulununca neşelenir, çevikleşir, kuvvet bulur.
Kervandan ayrılıp yalnız başına yol almaya kalkışan eşeğe, o yol yüz misli uzar, onu yorar.
Çölü ya da ovayı yalnız başına aşıncaya kadar, ne kadar sopa yer.
O eşek sana der ki: «Bu sözü iyi dinle; eşek değilsen, böyle yalnız başına yola düşme!»”
Kulluk yolunda elbette bir arkadaş gereklidir. Ancak bu konuda da sıradan kimselerle dost olup onlarla yola çıkmak, çoğu zaman yolculuğu tehlikeye sokacaktır. Yüce Rabb'imiz tüm mü’minleri birbirine kardeş olarak ilan ettiği halde, dostluk için namaz kılan ve infak ehli olan mü’minleri hedef göstermiştir. Âyet-i kerime şöyledir:
“Sizin dostunuz (veliniz) ancak Allah’tır, Rasûlüdür ve namazı gereği gibi kılan,  zekâtı veren ve rukû eden (Hakk’a boyun eğen) mü’minlerdir.” (Mâide, 55)
Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz de buyurmuştur ki:
“Salih arkadaş, güzel koku satan kimse gibidir. Eline geçmese bile kokusundan faydalanırsın. Kötü arkadaş ise körükçü gibidir ki üzerine kıvılcım sıçramasa bile duman ve is içinde kalırsın.” (Buhârî, Zebaih, 31; Müslim, Birr 147)


İbn Atâullah –kuddise sirruh- işte bu hassas konuya dikkat çekerek, beraber bulunulabilecek arkadaşın iki temel vasfına dikkat çeker:
1. Hâli, seni gafletten uyandırmalıdır.
2. Sözü Hakk’a yönlendirmelidir.
Hâli uyandırıcı arkadaşın vasıflarını şârihler şöyle açıklarlar: “Böyle bir hâl, kişinin himmetinin masivâdan arınıp Allah’a yönelmesiyle oluşabilir. O kişi, bütün ihtiyaçlarının temininde ancak Allah’a ilticâ eder. Her işinde yalnız O’na güvenip dayanır. İnsanların itibar edip etmemesi onun nazarında müsavidir. İfrat ve tefrit gibi aşırılıklara düşmeden, Kur’an ve sünnet çizgisine tam bir şekilde tâbi olur.
İnsan nefsi, halini beğendiği kimseyi taklide meyyaldir. Bu sayılan sıfatlarda mutlaka nihâhî bir kemâl arayışı şart değildir. Sayılan bu vasıflarda kendinden bir derece ileri olması bile yeterlidir. Hâli bu seviyede olmayan kimselerle ancak zaruri olan zâhirî muamelelerde beraber bulunulabilir. Zira böyleleri ile beraberlik faydadan ziyade zarar getirir.”1
Bazı sûfiler de demiştir ki: “Arkadaş olduğun kimsenin yanında bulunduğun zaman, salah ve fazilet yönünden gelişmiyorsan, günahların ve eksikliklerin azalmıyorsa böyle birileriyle oturup kalkmanın sana bir faydası yoktur. Hâli seni uyandıran kimse, sen gaflete düşmüşken kendisini görünce sana Allah’ı hatırlatan ve seni gaflet uykusundan uyandırandır. Dünyaya rağbet edersen, o seni hâliyle zühde çağırır. Masiyete düşersen, onu görünce tevbe ve taata yönelirsin.”
İşte bu sebepledir ki, takvâ ve ihsan yolunda mânen terakki etmek isteyen kimselerin hassasiyetle üzerinde durmaları gereken en önemli konulardan biri, manevî hâl sahibi büyükleri ve dostları ziyaret etmeyi ve onlarla beraber bulunmayı asla ihmâl etmemeleridir. Zira insan, beraber olduğu kimselere zaman içerisinde benzemeye çalışır.



Dîni yaşama hususunda daha gevşek davranan kimselerle dostluk kuranlar, zamanla kendi hallerini beğenmeye başlarlar. Kendini beğenmek, esasen manevî terakkînin durması ve hatta gerilemesi anlamına gelir. Durum bu minval üzere devam ettikçe, kişi kendi nefsinin hilelerine yenik düşerek, kibir ve gurur gibi büyük günahlara doğru yuvarlanmaya başlar. Bu düşüşler, mevcut durumla ünsiyet ve ülfetin neticesinde fark edilemez olur. İşte dalâlete doğru sürüklenmenin başlangıç noktası burasıdır. Bu sebepledir ki tüm mü’minlere hitaben:
“Ey mü’minler! Allah’tan sakının, takvâ üzere bulunun ve sâdıklarla beraber olun!” (Tevbe, 119) buyrulmuştur.
Yine basiret sahibi mü’minlere bir uyarı olmak üzere de şöyle buyrulur:
“O Allah, Kitap’ta size şöyle indirmiştir ki: Allah’ın âyetlerinin inkâr edildiğini yahut alay edildiğini işittiğiniz zaman, onlar bundan başka bir söze dalıncaya kadar kâfirlerle beraber oturmayın; yoksa siz de onlar gibi olursunuz…” (Nisâ, 140)
Netice olarak manevî terakkî yolunda arkadaşlık ve dostluk, sıradan bir mesele değil, çok temel bir meseledir.

Dipnot: 1) Bkz. Ğaysü’l-mevâhibi’l-aliyye fî şerhi’l-hikemi’l-atâiyye, I, sh.134. ¢

 
Dr. Adem Ergül
2009 - Kasim, Sayı: 285, Sayfa: 038
 
ANASAYFA HZ.MUHAMMED 
KÜLTÜR SANAT

MAKALE VE DENEMELER

İSLAMİ BÖLÜM
YAZI ATÖLYESİ
E-KİTAP ZİYARETÇİ DEF.
MOZİLLA FİREFOX
İslami Bölüm Anasayfa
Bir İnsan Olarak Hz. Muhammed (S.A.S)
A-ALÇAKGÖNÜLLÜ
EV İŞLERİNDE
HİZMET GÖRDÜRMEYİ SEVMEM
DOYUNCA HEP AĞLARIM
SESSİZCE YATAĞINA UZANIR
ÜÇ GÜNDÜR AÇIM
BİR KERE DAHA
ALLAH YOLUNDA
GEL ŞİMDİ ÖDEŞELİM
YERYÜZÜ DOLUSUNCA
HZ FATMA’NIN ÇEYİZİ
İSTEMEZ MİSİN EY ÖMER
DAHA GÜÇLÜ DEĞİLSİNİZ
HERKESTE BİR O’NDA (SAV) İKİ
BEN KRAL DEĞİLİM
HİÇBİR GÖSTERİŞ
HABBAB DÖNENE KADAR
DÜNYADAN KONUŞTUĞUMUZDA
HANGİ YOLDAN İSTERSEN
KUYUYU GERİ ALMASI
BİZ ONU KATIK YAPAR

GÖĞSÜNÜ AÇIP
BİR TANESİ KARDEŞİNE
BEN DE ODUN TOPLAYAYIM
ANCAK ALLAH İÇİN
BENDEN GÜZEL KÖLE Mİ OLUR?
ONLARIN ARASINDA BULUNACAĞIM
BÜYÜK ALLAH’TIR
ARKADAŞ SAKİN OL
DUANDA BENİ DE
BEN ÇOBANKEN

B- ÖNDER
ZORUNLU YÜRÜYÜŞ
SOPAYI UZATINCA
ON BEŞ GÜN SONRA

ADAM HAKLI
HİÇ YALAN SÖYLEMEDEN
YOLU KAYBETTİĞİNDE

KAN DAVASI
GÜNEŞİ BİR ELİME AYI BİR ELİME
BAZEN OLUR

C- ZEKİ
HUNEYN’DE MEDİNELİLERLE
ANNEN OLSAYDI
KAÇ TANRIYA İNANIRSIN
YERSEN RIZKINDIR
BİR HALKIN EFENDİSİ
BİZİ SEN YÖNET
D-ŞEFKATLİ
FAKİR HIRSIZ
DÜŞMANA YARDIM
CANINA AZAP ETMESİN
TAİF AÇ KALINCA
Hz. ZEYNEB'İN KATİLİ
ŞEFKATİN ZİRVESİ UHUD
ŞEHİD ÇOCUĞU
İSLAMA ÇAĞIRDINIZ MI?
YEMEDİĞİNİZİ FAKİRLERE
FARZ OLMASIN DİYE
BİR SÜT KUZUSU
BENDEN DAHA YOKSUL
ON GÜMÜŞ
ALLAH'IN GÜCÜ SENİN GÜCÜNDEN
YÜZYİRMİ KOYUN
SEVENİN SEVGİLİSİ
MEKKE'NİN FETHİ
İNSAN OLARAK HZ.MUHAMMED HOŞGÖRÜ
YAHUDİYDİ İNSANDI
ABDULLAHLA UĞRAŞMAYIN
SARHOŞA LANET
TAİFE HAYIR DUA
HERKES KENDİNE YAKIŞANI
NAMAZDA ACEMİ
KÖTÜLÜĞE KÖTÜLÜKLE
BÜYÜCÜ
BENDE ADİL OLMASSAM
DEVE ETİ YİYENLER
ŞEFKATİN ZİRVESİ UHUD
E- BABA OLARAK HZ. MUHAMMED (SAV)
İBRAHİM'İ ZİYARET
AĞLAYAN BİR ÇOCUĞUN SESİ
BEN ŞAHİT OLMUYORUM
BEN DE SİZİ SEVİYORUM
ONA ŞEFKAT DUYUYOR MUSUN?
CENNETİ HAK ETMİŞTİR
HOŞGELDİN KIZIM
KIZ-ERKEK AYRILINCA

ÖNSÖZ
SAİD ALPSOY KİMDİR(YAZAR HAKINDA)
PEYGAMBERİMİZİN HAYATI VİDEODAN (1)
PEYGAMBERİMİZİN HAYATI VİDEODAN (2)
FESUBHANALLAH!BEN BEŞER
İNSAN PEYGAMBER Mİ MELEK PEYGAMBER
VEDA HUTBESİ
EY SEVGİLİ
Kur'ân-ı Kerîm
Kuran-ı Kerim Dinle
Kuran-ı Kerim Dinle2
Kur'anda Mü'minlerin Vasıfları
Yalnız Allah'a kulluk ederler
Sadece Allah'tan korkarlar
Allah'ın sınırlarını korurlar
Allah'ı herşeyin üzerinde tutarlar
Allah'a şükrederler
Sadece Allah'a güvenirler
Yarattıkları ile Allah'ı denk tutmazlar
Allah'a karşı acizliklerini bilirler
Daima Allah'ı anarlar
Allah'a teslim olmuşlardır
Herşeyin Allah'tan geldiğini bilirler
Samimi ve halistirler
Gayba iman ederler
Hurafelere inanmazlar
Dostlarını Kur-ana göre seçerler
Dostlarını Kur-ana göre seçerler
Daima inanlarla birliktedirler
Ayrılığa düşmezler
Daima sabrederler
Düşünürler ve aklederler
İyiliği anlatmak için gayret ederler
Hakkı söylemek için çekinmezmezler
Bilenlere danışırlar
Sistematik davranırlar
Olaylardan etkilenmezler
Ayetler hakkında tartışmazlar
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=